Inleiding 

De Vermaning is een betekenisvol gebouw. Het doet sinds 1962 dienst als gebedshuis en is aangewezen als gemeentelijk monument. Het werd gebouwd in opdracht van het Bestuur van het Zuiderzeefonds. Het ontwerp is van architect Sybold van Ravesteyn. Het werd in de jaren ’62-’63 gebouwd als onderdeel van het toen hervormde – nu CGK kerkcomplex De Hoeksteen. De kerk vormt een symbool van samenwerking tussen geloofsgemeenschappen én van de spirituele traditie van de Doopsgezinden in de jonge Noordoostpolder. 

Oprichting Doopsgezinde Gemeente 

Onze gemeente werd opgericht in 1953. De gemeenschap bestond uit een kleine, hechte groep. Aanvankelijk kerkten we in onder meer een garage en later in de Schippersbeurs. Door inzamelingsacties, steun van het Ministerie van VWS en de Algemene Doopsgezinde Sociëteit werd de droom van een eigen kerk haalbaar. Toen bleek dat het Rijk 60% subsidie verleende aan kerkbouwprojecten waarbij twee geloofsgemeenschappen samenwerkten, sloegen de Doopsgezinden en de Nederlands Hervormden de handen ineen. Zo verrees aan De Hoeksteen een nieuwe vleugel met een eigen kerkzaal en vergaderruimten, ontworpen door Van Ravesteyn. Op 5 september 1962 werd De Vermaning feestelijk geopend. 

De Doopsgezinden en De Vermaning 

De Doopsgezinden, ook wel Mennonieten genoemd, zijn voortgekomen uit een radicale tak van de Reformatie in de 16e eeuw in Zürich, rond de kring van Calvijn. Ze keerden zich af van de kinderdoop, legden nadruk op individuele geloofskeuze, eenvoud en vrede, en weigerden militaire dienst. Hun onafhankelijke houding bracht vervolging met zich mee, maar in de 17e eeuw groeide hun geloof tot een gerespecteerde, zij het kleine, stroming. Binnen de gemeenschap ontstonden echter meningsverschillen in geloofsbeleving. De ‘Lammerenkrijg’ (1664–1671) verdeelde de broederschap in twee groepen: de vrijzinnige Lamisten en de orthodoxe Zonisten, genoemd naar de Amsterdamse kerken waar die 

strijd ontstond. Uiteindelijk verzoenden zij zich in 1801, waarmee de Verenigde Doopsgezinde Gemeente ontstond. In de kop van Overijssel vinden we nog namen die verwijzen naar de Lammerenkrijg: de Vermaning in Blokzijl heet ’t Lam; het jeugdgebouw van de DG Giethoorn in de Beulaker Wiede heet ‘Samen een’. 

Die verzoening is in deze Vermaning prachtig verbeeld door een reliëf van het Lam Gods dat door een stralende zon wordt omringd. Het is te vinden op de voorgevel. Daarmee verwerkte Van Ravesteyn de Doopsgezinde geschiedenis letterlijk in de architectuur: het Lam en de Zon staan samen symbool voor de eenwording van beide stromingen en voor de kern van het doopsgezinde geloof – vrede, verzoening en innerlijke overtuiging. De symboliek maakt dit eenvoudige gebouw tot een monument van religieuze identiteit en historisch bewustzijn. 

De Doopsgezinden onderscheiden zich door hun nadruk op geloof in vrijheid van geweten, vredelievendheid en sociale betrokkenheid. Hun kerken worden ‘Vermaningen’ genoemd, afgeleid van het woord vermanen: het aansporen tot het goede en het volgen van Christus. Daarmee wilden zij afstand nemen van de hiërarchische structuur van de staatskerk en de nadruk leggen op persoonlijke overtuiging en gemeenschapszin. De Vermaning in Emmeloord belichaamt deze waarden — sober, bescheiden en gericht op ontmoeting. 

Het kerkgebouw 

Het kerkje is opgetrokken uit baksteen in wildverband, met een pannengedekt zadeldak en karakteristieke tuitgevels. In de noordgevel bevindt zich een klein rond venster, het zogenaamde ‘oeil de boeuf’. Binnen kreeg het gebouw in 1963 een orgel van de firma Verschueren uit Heythuysen, later aangevuld met een kansel en avondmaalstafel. De ingetogen vormgeving, heldere symboliek en zorgvuldige detaillering weerspiegelen Van Ravesteyns streven naar eenheid tussen functie, geloof en esthetiek.

De architect 

Architect Sybold van Ravesteyn (1889–1983) was een veelzijdig ontwerper die moderniteit en barokke elegantie combineerde. Zijn werk varieerde van spoorwegstations tot dierentuinen en theaters. De Vermaning behoort tot zijn meer traditionele ontwerpen, waarin spiritualiteit, symboliek en ambacht samenkomen. Als onderdeel van het kerkelijk ensemble De Hoeksteen bezit De Vermaning grote cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde. Ze vertelt niet alleen het verhaal van een gemeenschap, maar ook van verzoening, geloofsvolharding en de kracht van symboliek in de naoorlogse wederopbouw. 

Betekenis van de symboliek in de Noordoostpolder De symboliek van het Lam en de Zon in De Vermaning weerspiegelt meer dan de Doopsgezinde geschiedenis. Architect Sybold van Ravesteyn zag erin een beeld van verzoening en samenwerking, waarden die ook centraal stonden bij de opbouw van de Noordoostpolder. 

In het nieuwe land moesten mensen uit uiteenlopende achtergronden samen een gemeenschap vormen. De gezamenlijke bouw van De Hoeksteen door hervormden en doopsgezinden belichaamde dat ideaal. Het Lam staat voor zachtmoedigheid en vergeving, de Zon voor licht en waarheid; samen symboliseren zij de eenheid van geloof en de kracht van saamhorigheid. 

Zo werd De Vermaning niet alleen een gebedshuis, maar ook een monument van verbondenheid in een polder die zelf uit samenwerking was geboren. 

Bron:  https://www.flevolanderfgoed.nl/home/bouwkunst/noordoostpolder 3/emmeloord-4/de-vermaning.html